Nếu phân loại máy kinh vĩ theo đặc điểm cấu tạo bàn độ thì sẽ có máy quang học và điện tử ; còn phân loại theo độ chính xác thì sẽ có máy kinh vĩ chính xác cao, máy có độ chính xác trung bình, và xác thấp.
Nguyên lý cấu tạo máy kinh vĩ
Các bộ phận cơ bản của máy kinh vĩ trình bày ở hình 3.2 gồm:
(1)-Ống kính ngắm (2)-Bàn độ đứng
(3)-Bàn độ ngang
(4)-Ống kính hiển vi đọc số
(5)-Ốc hãm và vi động bàn độ ngang
(6)- Gương lấy sáng
(7)-Ống thủy dài bàn độ ngang
(8)-Đế máy
(9)-Ốc cân đế máy
CC’- Trục ngắm của ống kính HH’-Trục quay của ống kính
VV’- Trục quay của máy kinh vĩ
LL’- Trục của ống thủy dài
Ống kính ngắm
Ống kính ngắm máy kinh vĩ cấu tạo bởi các bộ phận như hình 3.3:
Kính vật (1) và kính mắt (2) là những thấu kính hội tụ kết hợp với nhau tạo thành hệ kính hiển vi.
Hệ điều quang gồm ốc điều quang (3) và kính điều quang 3′. Khi vặn ốc điều quang, kính điều quang sẽ di chuyển trong ống kính, nhờ đó làm thay đổi vị trí ảnh thật ab so với kính vật. Khi ảnh ab trùng với mặt phẳng màng dây chữ thập (4) sẽ cho ảnh ảo a’b’ ngược chiều với vật nhưng được phóng đại lên nhiều lần. Hình 3.4 là nguyên lý tạo ảnh trong ống kính của máy kinh vĩ.
Màng dây chữ thập (4) là một tấm kính mỏng trên có khắc lưới chỉ mảnh dùng làm chuẩn khi đo ngắm. Lưới chỉ chữ thập gồm hai chỉ cơ bản là chỉ đứng và chỉ ngang cắt nhau dạng chữ thập; ngoài ra còn có chỉ trên và dưới dùng để đo khoảng cách.
Ống kính máy kinh vĩ đặc trưng bởi một số chỉ tiêu kỹ thuật sau:
Độ phóng đại của ống kính :
Trong đó: α – góc nhìn vật qua ống kính; β – góc nhìn vật bằng mắt thường; fv – tiêu cự kính
vật; fm – tiêu cự kính mắt.
Trường ngắm ống kính đặc trưng bởi góc kẹp ε giữa hai đường thẳng xuất phát từ
quang tâm kính vật tới hai đầu đường kính màng dây chữ thập.





